Multimedia Art Productions

Die Rekonstruktion der Herkunft der Familie Dulcken:
Eine verlorene Heiratsurkunde, eine unbekannte Mutter und die frühesten Lebensjahre von Johann Daniel Dulcken (1706–1757)

Reconstructing the Origins of the Dulcken Family:
A Lost Marriage Record, an Unknown Mother, and the Earliest Years of Johann Daniel Dulcken (1706–1757)

De oorsprong van de familie Dulcken:
Een verloren gewaand huwelijksregister, een onbekende moeder en de vroegste jaren van Johann Daniel Dulcken (1706–1757)

🇬🇧 : The Rhenish Networks Behind the Dülcken Family



🇩🇪 : Die rheinischen Netzwerke hinter der Familie Dülcken

🇳🇱 : De Rijnlandse Netwerken Achter de Familie Dülcken

🇬🇧
A hasty Advent wedding: The marriage of Johann Daniel Dülcken and Susanna Maria Knüpfel in the Stiftskirche of St. Goar, beneath the shadow of Burg Rheinfels

In the strategically vital garrison town of St. Goar, Susanna Maria Knüpfel grew up within the absolute upper echelon of the early modern administrative elite. Her father, Johann Conrad Knüpfel, held an influential dual position that bridged the military and ecclesiastical powers of the County of Hesse. As proviant-commissarius, he directed the logistics of the mighty fortress of Burg Rheinfels, while as Stiffts-Keller (monastic bailiff), he served as the judicial and executive linchpin for the fiscal and civil administration of the local collegiate chapter. This biography illuminates the privileged world of a young woman living at the intersection of law, economics, and the dynamic Rhine trade.



🇩🇪
Eine eilige Adventshochzeit: Die Vermählung von Johann Daniel Dülcken und Susanna Maria Knüpfel in der Stiftskirche zu St. Goar, im Schatten der Burg Rheinfels

In der strategisch bedeutsamen Garnisonsstadt St. Goar wuchs Susanna Maria Knüpfel in der absoluten Oberschicht der frühneuzeitlichen Verwaltungselite auf. Ihr Vater, Johann Conrad Knüpfel, bekleidete eine einflussreiche Doppelfunktion, in der sich die militärische und kirchliche Macht der Grafschaft Hessen kreuzten. Als Proviantkommissar steuerte er die Logistik der mächtigen Festung Burg Rheinfels, während er als Stiftskeller (Stiftsrentmeister) den richterlichen und exekutiven Dreh- und Angelpunkt der steuerlichen und zivilen Verwaltung des örtlichen Kollegiatstifts bildete. Diese Biografie beleuchtet die privilegierte Lebenswelt einer jungen Frau am Schnittpunkt von Gesetzgebung, Ökonomie und dem dynamischen Rheinhandel.



🇳🇱
Een haastig Adventshuwelijk: de verbintenis tussen Johann Daniel Dülcken en Susanna Maria Knüpfel in de Stiftskirche van St. Goar, onder de schaduw van burcht Rheinfels

In de strategische garnizoensstad St. Goar groeide Susanna Maria Knüpfel op in de absolute bovenlaag van de vroegmoderne ambtelijke elite. Haar vader, Johann Conrad Knüpfel, bekleedde daar een invloedrijke dubbelfunctie waarin de militaire en kerkelijke macht van het Graafschap Hessen samenkomen. Als proviant-commissarius dirigeerde hij de logistiek van de machtige vesting Burg Rheinfels, terwijl hij als Stiffts-Keller (stiftsrentmeester) de rechterlijke en uitvoerende spil vormde in het fiscale en civiele beheer van het lokale koorherenstift. Deze biografie belicht de bevoorrechte leefwereld van een jonge vrouw op het snijvlak van wetgeving, economie en de dynamische Rijnhandel.

Heiratseintrag Johann Daniel Dülcken und Susanna Maria Knüpfelin transcriptie Dr. Johannes Burkardt
Compleet

17. [Decem]ber * Sindt H[er]r Johann Daniel Dülcken, Kauff- u[nd] Handels=mann,
H[errn] Pfarrers Dül=
ckens zu Winches=hausen (sic!) in der Graffschafft Berlenburg
Ehel[icher] Sohn, u[nd] J[ung]fer
Susanna Maria Knüpfelin, des weyland H[errn] Johann Conrad Knüpfels
gewesenen proviant=Com[m]issarii u[nd] Stiffts=Kellers allhie,
nachgelasene Ehel[iche]
Tochter, copuliret u[nd] den 23 t[en] augusti hui[us] anni zum
I stenmal p[ro]clamiret word[en].

* Darunter Eintrag mit blasserer Tinte, aber von gleicher Hand: „16. hui[us] de infra. N[ota] B[ene].“

• 

• Herman Saftleven/Carolus Bigée

🇬🇧 The Secret Behind the Harpsichord Lid: From Herman Saftleven's Rhine Journeys to the Dulcken Dynasty

🇳🇱 Het Geheim achter het Klavecimbeldeksel: Van Herman Saftlevens Rijnreisen naar de Dulcken-Dynastie

🇩🇪 Das Geheimnis hinter dem Cembalodeckel: Von Herman Saftlevens Rheinreisen zur Dulcken-Dynastie

Carolus Bigée: Schilder van syne Conste

MIM – Brussels: Johannes Daniel Dulcken harpsichord with painting by Carolus Bigée

🇳🇱 HET CONFLICT dominee DIEPELIUS en Johannes Daniel & Johannes Lodewijk Dülcken
🇬🇧 THE CONFLICT between Reverend DIEPELIUS and Johannes Daniel & Johannes Lodewijk Dülcken
🇩🇪 DER KONFLIKT zwischen Pfarrer DIEPELIUS und Johannes Daniel & Johannes Lodewijk Dülcken

🇳🇱🇬🇧🇩🇪


COMPLETE

[Pagina 1]
Weleerwaarde heren!
Ik hoop dat u mij wilt verontschuldigen dat ik de vrijheid neem om u door middel van deze brief te schrijven. Ik móét namelijk klagen over het slechte gedrag van onze predikant, dominee Dipelius.
Mijn vader, die hier ruim dertig jaar als ouderling heeft gewoond en gewerkt, heeft hier tot aan zijn dood de bitterste vruchten van moeten plukken. U moet zich eens voorstellen hoe aanstootgevend en schandelijk dit voor ons allemaal is geweest: nadat zijn vrouw was overleden, heeft hij een jong meisje — zijn eigen nichtje, dat aan hem als predikant was toevertrouwd — verleid en zwanger gemaakt.
Dit ontkende hij niet alleen ten overstaan van mijn vader onder de meest heilige eden, maar om zijn leugen geloofwaardig te maken, dwong hij de kraamvrouw ook nog om al op de zesde of zevende dag na de bevalling in de kerk te verschijnen om gezegend te worden. Dit was met gevaar voor haar eigen leven. Kort daarna heeft hij haar naar Holland gestuurd.
Ondertussen was deze zaak zó algemeen bekend en zichtbaar, dat we geen voet buiten de deur konden zetten of de straatjongens riepen ons na: "Jullie geile dominee heeft een kind gemaakt!" Maar dit alles zal u ongetwijfeld al bekend zijn,

🇬🇧 English Translation
[Page 1]
Reverend Gentlemen!
I trust you will forgive the liberty I take in addressing this letter to you. I find myself compelled to complain about the wretched conduct of our minister, Reverend Dipelius.
My father, who lived and served here as an elder for over thirty years, suffered the bitterest consequences of this until his very end. You need only imagine how offensive and shameful this has been for all of us: after his wife passed away, he seduced and impregnated a young girl – his own niece, who had been entrusted to his care as a minister.
Not only did he deny this to my father under the most sacred oaths, but to make his lie plausible, he also forced the woman to appear in church to be blessed just six or seven days after giving birth. This was done at the peril of her life. Shortly thereafter, he sent her away to Holland.
Meanwhile, this matter was so widely known and visible that one could not step outside without the street boys shouting after us: "Your horny parson has made a child!" But all of this will, no doubt, already be known to you,

🇩🇪 Deutsche Übersetzung
[Seite 1]
Hochehrwürdige Herren!
Ich bitte Sie zu entschuldigen, dass ich mir die Freiheit nehme, Ihnen diesen Brief zu schreiben. Ich muss mich nämlich über das schlechte Verhalten unseres Predigers, Pfarrer Dipelius, beschweren.
Mein Vater, der hier über dreißig Jahre lang als Ältester gelebt und gewirkt hat, hat darunter bis zu seinem Ende am bittersten zu leiden gehabt. Sie müssen sich nur einmal vorstellen, wie anstößig und beschämend das für uns alle war: Nachdem seine Frau verstorben war, hat er ein junges Mädchen – seine eigene Nichte, die ihm als Prediger anvertraut war – verführt und geschwängert.
Dies leugnete er nicht nur vor meinem Vater unter den heiligsten Eiden, sondern um seine Lüge glaubwürdig zu machen, zwang er die Wöchnerin auch noch, bereits am sechsten oder siebten Tag nach der Geburt in der Kirche zu erscheinen, um gesegnet zu werden. Dies geschah unter Lebensgefahr für sie. Kurz darauf hat er sie nach Holland geschickt.
Unterdessen war diese Angelegenheit so allgemein bekannt und offensichtlich, dass man keinen Fuß vor die Tür setzen konnte, ohne dass die Straßenjungen uns hinterherriefen: "Euer geiler Pfarrer hat ein Kind gemacht!" Aber das alles wird Ihnen zweifellos schon bekannt sein,

signed and dated lower left: J Horemans 1764 on the floor

Links - Het doorslaggevende bewijs: Pantalone dringt de salon binnen
Pantalone & Scapino
Left - The Smoking Gun: Pantalone Invades the Salon

Harpsichords and Harlequins: Commedia dell’arte and the Migration of the Dulcken Family (1764)

Klavecimbelbouw en Komedie: De Commedia dell’arte en de Migratie van de Familie Dulcken (1764)

signed and dated lower left: J Horemans 1764 on the floor

Johanna Catharina van der Dussen (1726–1792) behoorde tot een zeer welgestelde Amsterdamse regentenfamilie uit de achttiende eeuw.

Haar Ouders
Haar ouders trouwden op 22 oktober 1713 in Amsterdam:

• Vader: Mr. Jacob van der Dussen (1683–1750), een vooraanstaande jurist.
• Moeder: Johanna Clara Pels (1695–1754), telg uit het steenrijke en invloedrijke bankiersgeslacht Pels.

Johanna Catharina van der Dussen (1726–1792) belonged to a highly wealthy Amsterdam patrician (regenten) family from the eighteenth century.

Her Parents
Her parents married on October 22, 1713, in Amsterdam:

• Father: Mr. Jacob van der Dussen (1683–1750), a prominent jurist.
• Mother: Johanna Clara Pels (1695–1754), a descendant of the immensely wealthy and influential Pels banking family.

BRUSSELS
Background and Family Situation When Johannes Dulcken relocated the family's renowned harpsichord-making workshop to Amsterdam in 1771, a part of the family remained in Brussels. The eldest daughter, Johanna Henrietta Dulcken (born 1737), was permanently settled there with her husband, the painter Johan Herman Faber. Her younger, unmarried sister, Maria Sophia Dulcken—who had been admitted as a member of the church in Brussels alongside her brother Johannes on December 25, 1763—chose to live with the Faber-Dulcken family. Their mother, Susanna Knöpffel, had already left Brussels by this time; she had been residing with her eldest son, Johannes Lodewijk, in Hasselt (Overijssel) since April 18, 1769.
Religious Context and Social Network As the Protestant community in Brussels did not possess public church buildings at the time, the services of the Reformed Church were held in the chapel of the Dutch Embassy (the Chapel of Their High Mightinesses the States-General of the United Provinces). During this period, the congregation was led by the Reverend Daniël Fehr. The membership and baptismal registers of this chapel (1761–1797) serve as a primary source documenting the social and religious network surrounding the family.
The Baptismal Certificate of July 21, 1775 On July 21, 1775, the daughter of Johan Herman Faber and Johanna Henrietta Dulcken was baptized in the embassy chapel: Marie Sophie Friederica Faber.
The entry in the baptismal register provides conclusive biographical evidence that Maria Sophia Dulcken was still residing in Brussels at that time, as she personally stood as a witness and namesake for her niece. The official list of witnesses in the record reflects the Protestant circle in which the family moved:

• Parents: Johan Herman Faber & Joanna Henriette Dulckens

• Witnesses:

• J. Frideric Motte

• Cristian Rhomberg

• Marie Sophie Dulken (aunt)

• Catharine Sophie Elisabeth Kuhne

BRUSSEL

Achtergrond en gezinssituatie Bij de verhuizing van het klavecimbelbouw-atelier van Johannes Dulcken naar Amsterdam in 1771, bleef een deel van de familie in Brussel achter. De oudste dochter, Johanna Henrietta Dulcken (geboren 1737), was daar gevestigd met haar echtgenoot, de kunstschilder Johan Herman Faber. Haar jongere, ongehuwde zuster Maria Sophia Dulcken — die samen met haar broer Johannes op 25 december 1763 als lidmaat was aangenomen in Brussel — koos ervoor om bij het gezin Faber-Dulcken te blijven inwonen. De moeder van het gezin, Susanna Knöpffel, had Brussel toen al verlaten; zij verbleef sinds 18 april 1769 bij haar oudste zoon Johannes Lodewijk in Hasselt (Overijssel).
Religieuze context en netwerk Aangezien de protestantse gemeenschap in Brussel destijds geen openbare kerkgebouwen bezat, vonden de diensten van de hervormde kerk plaats in de kapel van de Nederlandse ambassade (de Kapel van de Staten-Generaal van de Verenigde Provinciën). De gemeente stond in deze periode onder leiding van dominee Daniël Fehr. Het lidmaten- en doopregister van deze kapel (1761–1797) vormt een directe bron voor het Brusselse netwerk rondom de familie.
De doopakte van 21 juli 1775 Op 21 juli 1775 werd in de ambassadekapel het dochtertje van Johan Herman Faber en Johanna Henrietta Dulcken gedoopt: Marie Sophie Friederica Faber.
De inschrijving in het doopregister levert het sluitende biografische bewijs dat Maria Sophia Dulcken op dat moment nog in Brussel woonachtig was. Zij trad namelijk persoonlijk op als doopgetuige en naamdrager voor haar nichtje. De officiële getuigenlijst in de akte weerspiegelt de protestantse kring waarin de familie verkeerde:

• Ouders: Johan Herman Faber & Joanna Henriette Dulckens

• Doopgetuigen:

• J. Frideric Motte

• Cristian Rhomberg

• Marie Sophie Dulken (tante)

• Catharine Sophie Elisabeth Kuhne